Dante Gönder Bizim Hesabı Ben Oynamıyorum.

Yaşlandıkça senelerin mevsimler gibi geldiğini söylemişti babamın arkadaşları. Öğretmen kahvesinde oturmuş briç oynuyorlardı. Yaşlanmak o zaman çok uzaklarda bir yerdeydi. Otuzbeş yaşına gelmiş insanları, şiirden de esinlenerek "yolun yarısını geçmiş bunlar demek ki orta yaşlı olmuşlar" diye değerlendirirdim. Onlar briç oynarken kağıtlar sanki pişti oynuyorlarmışçasına hızlı düşüversin isterdim yeşil masa örtüsünün üzerine. Kağıtlar örtüye doğru yavaş yavaş süzülür, havada bir tur atar ve konarlardı. Yavaş düşen kağıtlara uyuz olurdum tabiri caizse.

Gönen böyle bir yerdi işte. Emekli öğretmenlerin yapacak fazla bir şeyi yoktu, ya kahveye gider briç oynar ya da kahveye gidip okey çevirirlerdi. Yaz aylarında gençlerin de yapacağı fazla bir şey yoktu. Kağıt oynayanları okey oynayanları seyretmekten başka. Dünkü kırmızı saçlı kadını görünce nedense yazasım geldi. Yazacak bir şey bulamayınca Gönen'i yazayım dedim. İnsan doğduğu yere ait anlatacak birşeyler bulur nasıl olsa.

Dün arkadaşım gelmedi. Ekildim. Çok ekildim hatta hep ekildim ben. Kimseler gelmedi. Bir insan beklemeyi bu kadar mı sevmez? İşte bu kadar sevmeyişime rağmen sonunda bekleyen taraf hep ben oldum. Beklemekten usandım. Beklemekten usanan Hakkı var ya işte o benim.

Dün ilk kez yazı yazmaya çalıştım. Olmadı onu da beceremedim. Eve gelince aynada yüzüme baktım, kendime sordum:

"Sen ne yaparsın, neyi becerebilirsin elinden ne iş gelir beceriksiz Hakkı?"

Boşboş baktı bana aynanın içindeki Hakkı. Öyle boşboş bakıp da bir cevap verilmedi mi nevrim döner. Sinir oldum Hakkı'ya hakikatten. Bir adım daha yaklaştım aynaya, şöyle bir dikkatlice baktım aksime. Sol gözümün altında bir çizgi. Daha sabah evden çıkmadan önce, tam traş olurken bakmıştım birşeycik yoktu, gözlerim badem gibiydi. Aynalara çok bakarım ben. Çizgiyi görünce "Eyvah" dedim, "yaşlanıyormuyum yoksa?" Beklemek beni de bitirdi sonunda işte rahmetli babam gibi. Toprağı bol olsun beni pek severdi. Üç kardeşiz biz, ama o en çok beni severdi. Ama bu ayrı hikaye.

Mutfağa geçtim takvime baktım. Takvimlere pek bakmam ben. Çin takvimine göre Boğa Yılında doğmuşum, bir onu biliyorum. Çoktandır takvime bakmıyordum bir de ne göreyim; otuzbeş yaşında olmuşum. Benim eski hesaba göre yolun yarısı ediyor.

Ben Hakkı, Gönen'liyim. Üç kardeşiz biz, en küçüğü benim. Babam çocuklarının arasında en çok beni severdi. Ama bu ayrı bir hikaye.

Her Hakkı Saklı

Adım Hakkı. Gönenli'yim. Küçük kasabada doğdum, büyüdüm, yetiştim, sonra büyük şehire geliş o geliş. Ama bir yanım hep taşralı kaldı. İçimdeki Gönenli sessiz sakin bir köşede bekliyor.

Vicdanım rahat benim. Ben kötü bir şey yapmadım. Herşeyi başkaları yaptı. Ben bir kenarda durdum. Baktım.

Arkadaşımla buluşacaktık bu öğlen bu kafede. Gelmedi. Beklerken sıkıldım. Buraya gelmeden az önce kitap satın almıştım. Alışveriş fişinin arkasına masadaki kültablası, kahve fincanı, boş bardak, şekerlik ve masanın resmini karaladım. Böyle bekledim mi canım sıkılıyor. Beklemesini sevmiyorum işte.

Karşı masada kızıl saçlı bir kadın oturuyor, kendi kendine ne güzel vakit geçiriyor. Yemeğini söyledi. Adeta kendi kendine konuşarak afiyetle bitirdi. Sonra bir çay söyledi. Çantasından bir şey çıkardı. O da ne? Bir not defteri. Başladı yazmaya. Yazar galiba. Hem yazıyor hem gülümsüyor. Yok canım yazar olamaz. Birisini bekliyor galiba. Beklerken sıkılmamak için yazdı sanırım. Ben de mi yazsam acaba. Yok canım ben yazamam. Sıkılırım ben. Resim yaparım, müzik yaparım. Her şeyden birazcık. Ama yazamam

Sıkıcı bir hayat benimkisi. Ben birşey yapmıyorum. Başkaları yapıyor.

O kadından özendim kendimi yazayım dedim. Yok işte yapamadım. Boşa geçmiş bir hayat benimkisi. "Adım Hakkı, Gönen'liyim" Eeee gerisi nerede? Gerisi yok. İşte bu kadar birisiyim ben.

Hep birileri önüme geçti, hep birileri benim başarılarıma mani oldu, hep başkalarının benim için biçtiği hayatı yaşadım. Hep onların dediklerini yaptım. Hiç kimselere yaranamadım. Sonra yazmaya gelince böyle işte. Yazılacak bir hayat değil benimkisi.

Arkadaşım da gelmeyecek bu belli oldu. Cep telefonuna cevap verme adeti yok. Nefret ediyorum böyle insanlardan. Madem cevap vermeyeceksin niye cep telefonu alıyorsun. Çalıyor deminden beri. Domuzluğuna bakmıyor biliyorum.

Kızıl saçlı kadın da hesabı ödedi kalktı gidiyor işte. Mutlu bir insan.

Sevmiyorum mutlu insanları. Gönen'de eskiden sokağa elimizde yiyecekle çıkamazdık. Kızardı anneler; "Sokakta yenmez ayıp" derlerdi, "Satın alacak, yiyecek gücü olmayanların canı çeker" derlerdi. Dikkat ederdik böyle şeylere. Şimdi öyle mi? Herkes herşeyi göstere göstere yiyor. İnsanların canı çekmez mi? Düşünen yok. Mutluluk da böyle. Gösteriyorsunuz mutluluğunuzu ortalık yerlerde. Bu adam mutlu mu? Düşünen yok.

Tek Şarkılık Mandolin

İlkokul beşinci sınıfta, gitar çalmaya merak saldım. Komşu çocukları Soner ve Filiz'in anneleri onlara gitar alınca başladı merakım. Filiz'i gitar kursuna yazdırdılar, kurstan gelince öğrendiklerini bana anlatıyor ikimiz gitarı paylaşa paylaşa egzersiz yapıyor kendimizce tıngırdatıyorduk. Bir gitarım olmasını istiyor, hayalimde koskoca bir salonda gitarımla doktor jivagonun film müziğini çalıyordum. İzleyiciler mutluluktan ağlıyordu. Onların ağladığını gördükçe daha bir coşkuyla vuruyordum tellere. Şarkı biterken ben de seyirciler de gözyaşları içinde kalıyorduk. Anneme "anne ben de bir enstrümanım olsa akşamları size çalsam ne iyi olur değil mi?" gibi manasız sorular sorarak müziğe istidadıma dair sinyaller veriyordum kendimce. Yaklaşan doğum günü tarihimi de hesaba katarak bu manasız soruları sorma sıklığımı arttırmıştım.

Derken doğum günüm geldi. Bizimkiler bana aniden mandolin hediye ettiler. Hiç beklemiyordum. Gözlerim birden doldu. Bizimkiler bunu sevinç gözyaşı sanıp biribirlerine bakıp mutluluk içinde sarıldılar.

Mandolinimi, hiç sevemedim. Ya da sevemedim mandolinimi. Hakikaten cümleyi öyle de kursam böyle de kursam sevmiyordum onu. Gitar hayali kurarken kucağıma bırakıldığı için onu hep bir üvey evlat olarak gördüm. Bir kere çok küçüktü, sonra gitarınki gibi dolgun bir sesi değil daha ince sesi vardı. En önemlisi tremola yapmak gerekiyordu. Ben tremola nedir bilmiyordum. Ve üstelik bana aniden mandolin hediye edilmesine hiç alışkın değildim. Bana hayalini kurduğum bir şey alınırsa sevinebiliyordum ancak. Ev halkı tremola bilmediğim gerekçesiyle enstrüman çalmayışımdan ötürü, beni önce nankör olmakla, sonra kadir kıymet bilmemekle suçlayıp hemen arkasından en yakındaki mandolin kursuna yazdırdılar.

En yakındaki kurs ne yazık ki Filiz'in Kursu ile aynı okuldaydı. Çocuk kalbim kıskançlık ve üzüntü karışımı bir kederle boğuşadursun, kursa beraber gidiyor, o gitar sınıfına ben mandolin sınıfına devam ediyorduk. Onların sınıfından dolgun, boğuk, enfes ve neşeli akorlar yükselirken bizim sınıftan incecik tremola sesleri üzüntü içinde okulun boş koridorlarına dağılıyor, can havli ile merdivenleri aşıp kendilerini okulun bahçesine bırakıyor orada oyunlar oynuyorlardı. Sesler almış başını giderken biz oniki adet 10 yaşındaki keder ortağı küskün gözlerle sağa sola bakıyor birbirimizle gözgöze gelmemeye çalışıyorduk.

Tremola yapmaktan parmaklarım su toplamıştı. Parmaklarım su topladıktan sonra - ki ilk derse tekabül eder - kursun her dakikası ayrı bir çin işkencesi gibi gelmeye başladı bana. Kurs dönüşlerinde Filiz'in beynini yıkayıp onu gitarından nefret ettirmek ve mandolinin ne kadar mükemmel bir şey olduğuna inandırmak için dil döküyordum. Bu malesef işe yaramıyordu. Mandolinden onu nefret ettireyim derken, kendim iyice nefret eder olmuştum. Kara sevda diye bir şey duymuştum anlamını bilmiyordum, ama eğer kara nefret diye bir şey vardıysa eğer benim mandoline karşı hislerim olsa olsa kara nefret olabilirdi ancak.

Sömestre tatilinde "Re la si la fa sol la" diye başlayıp "sen yüce bir dağısın..." diye sevam eden şarkıyı gayet güzel tremolalarıyla beraber mükemel çalabiliyordum ve eve gelen misafirlere, annemin "Vladimir evladım, hadi amcalara teyzelere çal bakalım Ilgaz'ı!" ricası üzerine adeta bir müzik kutusu gibi kurulmuşçasına aynı mükemmeliyetteki ve ruhsuzluktaki icraamı yapıyor, her bir notaya vuruşumda hayalimde o mandolini yere atıyor üstünde zıp zıp zıplıyor ya da mandolini yakarken karşısına geçip kahkahalar atarak gitar çalıyordum. Şarkı bitince misafirlerimiz bana hayran kalıyor, onlara mağrur bakıp tebriklerini kabul ediyor, içimden "hıh diyordum siz beni gitar çalarken göreceksiniz asıl". Derken sömestre tatili bitmeden kısa bir süre önce, bir gün aniden ilkokul dördüncü sınıfta öğrendiğimiz bir deneyi evde uygulamaya karara verdim. Denemekten zarar gelmezdi, mandolinin tellerini iyice gerdim, kış geceleri uzun olur, uzunundan bir gece mutfağın yan tarafındaki kilere bıraktım. Evimiz Yeni Leventteydi. Mutfak balkonunu iptidai biçimde kapatarak yapılan kiler buz gibiydi. Yatağıma yatarken bir sene önce fen dersinde öğrendiklerimin gerçekleşmesi için dua ettim.

Sabah istediğim mucize gerçekleşmişti, soğuyan teller iyice gerilmiş, mandolinin ahşap boynu kırılmıştı.

Mandolinimden böyle kurtuldum işte. :)

Suçlayan Adam

Suçlayan adam o gün çok sinirliydi. Herkesi kırdı geçirdi. Karşısına çıkanı ezdi geçti. Laf sokuşturdu. Üstüne vazife olmayan konularda millete akıl verdi. Eleştirilmeye tahammülü yoktu. Kanı beynine sıçrıyordu. Hatalarının bedelini hep başkaları ödesin istiyordu. Onun hatalarının bedelini hep başkaları ödüyordu. Siniri bozuktu suçlayan adamın ve her daim burnundan soluyordu.

İçeridekiler / Dışarıdakiler

Paul Simon'ın bir şarkısı vardır, "Something So Right". Güzel şarkıdır ve aslı kadar güzel bir Annie Lennox coverı vardır. Bir süredir bu şarkının üzerinde çalışıyorum. Türkçe sözler ile kaydını bitirmeye çalışıyorum.

Theyve got a wall in china

Its a thousand miles long

To keep out the foreigners they made it strong

And Ive got a wall around me

That you cant even see

It took a little time

To get next to me



Some people never say the words I love you

Its not their style

To be so bold

Some people never say the words I love you

But like a child theyre longing to be told

Biraz serbest bir çeviri ile şu anlamı taşıyor: "Çin'de bin mil uzunluğunda bir duvar var, güçlü yapmışlar ki yabancılar dışarıda kalsın. Benim de etrafımda göremediğin bir duvar var. İşte o yüzden duvarı geçip yanıma gelmen uzun sürdü. Kimileri asla "seni seviyorum" diyemezler, çünkü böyle açık olmak tarzları değildir. Asla "seni seviyorum" diyemezler ama sanki bir çocukmuş gibi kendilerine söylensin isterler.

Herkesin etrafında çin seddi gibi bir duvar olmasa da kimilerinin etrafında yukarıdaki resimdekine benzeyen bir tahta çit var sanırım. İçeriye alınacak insanlar dikkatle seçiliyor. Ve sanırım seçmek zor dışarı atmak kolay.

Orijinal sözleri hoşuma gidiyor, şarkının ritmini bozmadan anlamı dilimize adepte etmek hayli uğraştırdı. Son haline kadar daha hayli yolum var.

Ev bilgisayarında şarkıyı yeniden inşa etmek ne kadar zormuş ilerledikçe daha iyi öğreniyorum. Böyle giderse listemdeki 9 şarkı ile beraber 10 şarkılık ev yapımı albümüm yıl sonuna anca biter. Umarım bıkmam.

Ben Giderim Batum'a... Batum'un Batağına...

Üniversitenin ilk yılında, Hafif Müzik Orkestrası, Tiyatro Topluluğu ve Türk Halk Müziği Korosuna katılmıştım. Hafif Müzik Orkestrasında yedekler çok sayıdaydı ben de yedek solistlerden bir tanesiydim. Tiyatro çalışmaları muhteşemdi, ortada sergilenmesi gereken bir oyun yokken çok güzel doğaçlamalar ya da kısa metinler üzerinden yorumlar yapıp çok güzeldeneyimler edinmiştik. Ancak ortaya metin gelince herkes rol kapma yarışına girip biribirinden nefret eder olup dört bir yana dağılarak büyük çoğunluğumuz tiyatro defterini kapatmıştı. Türk Halk Müziği Korosu gepgenişti, orada herkese yer vardı. Çalışmalarımız TRT'nin kadrolu sanatçısı olan enstrüman ustaları ve koro şefimiz ile sürüyordu.

Çalışmalar ilerledikçe benim de azeri türkülerde yeteneğim olduğu ortaya çıktı. Koro uyumluydu, şefimizin bakışında hatamızı ya da vurgulamamız gereken yeri anlıyorduk. Bizi en çok yoran"Ben Giderim Batum'a" türküsü oldu. Bu türkünün icrası esnasında hep güler yüzüne alışık olduğumuz koro şefimizin kaşları çatılıyor, yüzü endişeleniyor, genelde topuz olarak bir araya getirdiği saçları tehlikeli biçimde sallanıyordu. İnsanların sinirini fiziksel hallerine yansıtması beni güldürür, hala da öyle, bunu zayıflık olarak kabul etmem bir yana, sinirinden dolayı o kibar hallerin bir bir yokolma dağılma ipuçları vermesi beni nanılmaz keyiflendirir. Artık içimden gülüyorum ama 18 yaşımdayken malesef ben de güldüm mü tam gülüyordum yani.

Ege Üniversitesi Şenlikleri esnasında hem koromuza, hem tiyatro topluluğuna, hem de türk halk müziği korosuna görev düştü. Böyle olunca ağırlığı koroya verdim, tiyatro grubu neredeyse ömür boyu nefreti öğrettiği için çoğunluk zaten uzaklaşmıştı.

Söyleyeceğimiz türküler netlik kazandı ve prova sayılarımız arttı. Hocamızı endişelendiren türküyü mükemmel biçimde icra ediyorduk artık. Kadının yüzü mutluluktan ışıl ışıl parlıyor, saçları bir heykel gibi dimdik göğe uzanıyordu.

Mayıs ayının son günlerinde sahne provamızı yaptık. Yer Ege Üniversitesi Atatürk Kültür Merkezi Büyük salon'du. Kocaman salonda bir ufacık kalmıştık. Sahne tozunu ilk kez yutuyorduk. Pek alışık değildik.

Son gün kulis telaşlıydı. Herkes alışık olmadığımız biçimde bir örnek şıklıktaydı. Dışarıda çok şiddetli sağnak yağmur ve fırtınalı bir hava vardı. Ama içerisi güvenliydi. Endişemiz yoktu. Siyahlar beyazlar, filinta gibi erkekler, kuğu gibi kızlar kapalı perdenin arkasından süzülüp sahnedeki yerimizi alırken hocamız son günlerdeki tüm mükemmelliğe rağmen "aman Batum'a dikkat" diyor. Bu hal birkaçımızda zincirden boşalmaya hazır tehlikeli gülme krizlerinin sinyalini veriyordu. Koro şefimiz; "Şşşşt artık sahnedeyiz sessiz olalım" diye şefkatle azarladı bizleri.

Basamakların üzerinde dizildik. Kızlar önde, erkekler ikinci ve üçüncü basamaklarda. Ben en uzun boylu olarak en arka ortada duruyorum. Perde açılsın her yeri en iyi ben göreceğim diye hesaplar yapıyorum. Saz heyeti önde duran sandalyelerine profesyonel ve hızlı biçimde kuruldu.

Perde açıldı. Aman Allah'ım o ne kalabalık. İlk notalar başladı. Biz sayıyoruz içimizden, Hoca başını eğiyor, eliyle işaret veriyor giriyoruz. Çok güzel söylüyoruz, hocamız mutlu. Yüz ifadesinden kadının hislerini anlayabiliyoruz artık. Ben ortada, tüm yakın arkadaşlarım seyircilerin arasında tek tek onları seçmeye çalışıyorum. "Batum'dan" sonra benim solom var. Bu merdivenlerden yuvarlanmadan inerim inşallah diye hesap yapıyorum. Dışarda fırtına yağmur, heryer heryerde biz ahenk içinde söylüyoruz türküleri birbiri ardına. Türkü seçimi de iyi ilgi sönmüyor.

İkinci türküden sonra hepimiz rahatladık. Arkadaşlarımızın yerini de belirledikten sonra gözlerim fırıl fırıl dönmeye başladı. Farklı gözlemler yapmaya çalışıyorum. Tavana baktım. Yoo içerisi o kadar da güvenli değil. Tavanda bir ıslaklık var. İri bir damla yaylanıyor, düştü düşecek gibi oluyor. Nereye düşer bu diye bakıyorum. İlk damla kesinlikle hocanın topuzuna düşecek belli. Sazlar çalar koro beklerken yanımda duran Tamer'e dönüp "ilk damla topuza düşecek" diyorum. Arkadaşım önce anlamıyor ama tavana bakınca anladığını hissediyorum. Koro tam girecekken "Hayır omuza" diyor. Sinirimiz zaten hafif bir işarete bakıyor bozulmak için. Gülmemek için dudaklarımızı ısırıyoruz. İlk damla topuza düşüyor. sonrakiler de aynı yere. Ben içimden omzuna düşmesin hissederse kötü gülerim diye düşünüyorum. Ben solodayken olmasın Allah'ım diye dua ediyorum.

Derken Batum' başladı. O ilk dizeler tamam, dört dörtlük. Koro şefimiz, topuza gelen damlaları farketip huylanma belirtileri göstermeye başlayınca olanlar oldu. Tamer ve ben olayın farkındayız, ben öbür yanımdaki arkadaşı da dürtüp ona gösterdim. Kadın damlalar arttıkça kontrolünü kaybetmeye başlıyor. Önce kaşlar çatılıyor arkasından o topuz tehlikeli biçimde sallanmaya başlıyor, her sallayışta sağından solundan saçlar serbest kalıyor. Ben kahkaha atmak üzereyim artık gülmemi zor tutuyorum. Gülmem görülmesin diye çökmeye başlıyorum. Dengem bozulunca sağ elimle Tamer'e sol elimel Osman'a tutunmayı deniyorum. Üçümüzün dengesi bozuluyor herkes yanındakine tutunup dengesini korumak isterken arkadan sekiz kişi arka üstü yokoluyoruz. Canımız yanıyor ama kahkahalarımızı tutamıyoruz. Bizim düşüşmüzle tüm setlerin dengesi bozuluyor bütün koro yerde. Ayaklarımız havada kahkahalar atıyoruz.

Seyirciler gülmekten yarılıyor. Hocamızın kafasında topuz diye bir şey kalmamış saçları tamamen özgür. Haykırıyor "Çabuk toplanın, devam edin toparlayabiliriz", "Ay noldu anlamadım ki bunlara" Perde kahkahalarımızın üzerine kapanıyor.

Ve korodakilerin büyük bir çoğunluğunun hayatında Türk Halk Müziği sayfası bir daha açılmamak üzere kapanıyor. Bahar şenliğinin en eğlenilen konserini yaptığımız için guru duyamıyoruz ama tuhaf bir anı olarak aklımızda yer ediyor ve şimdi aynı türkü, çok sesli olarak bile kulağıma çalınsa sebepsiz yere gülüyorum.

Hüzünlüyüm Sadece... Gözlerimdeki Nemler Çığ Gibi... Nedenini Sormayın... Anlatılmaz...

İnanki ağlamadım
Hüzünlüyüm sadece
Gözlerimdeki nemler çığ gibi
Yağar böyle her gece

Böyle başlayana bir şarkı vardır, hatırlarsınız çok fazla olmadı hayatımızdan çıkalı. Selim Öztaş diye biri yazmış bestelemiş. Muazzez Ersoy'un kanırtan sesinden popüler olup, Hakan Taşıyan yorumu ile jilet sallamak isteyenlere meze olmuş, ardından her tür düğün dernekte çalınır ve bağrışılır olmuştu. Şöyle devam ederdi.

Güz gülleri gibiyim
Hiç bahar yaşamadım
Ya sevmeyi bilmedim yıllarca
Ya sevince geç kaldım

Ben nedense bu şarkıdan hiç hazetmedim. 2000 li yılların başıydı. Dördüncü katta oturan komşularımızın evinden uyanık oldukları saatte bu şarkı taşar, karşı apartmandan yankılana yankılana bize geri dönerdi. Dairenin sakinleri bebek bekliyordu. Bütün bir yaz bu şarkıyı dinleye dinleye "Kesin çocuğun bir tarafında güzgülü lekesi olacak" diyordum. Kadın aş ermiyor sadece bu şarkıyı istiyordu.

Şimdi delicesine
Sevmek istesem bile
Sonbahar sisi çökmüş üstüme
Sevincim buruk yine

Beklenen gün geldi çattı, kadın hastaneye giderken arabada Güzgülleri şarkısı çalıyordu. Nurtopu gibi bir kızla döndüler hastaneden. Sonradan öğrendik ki kızın adını GÜZGÜLÜ koymuşlar. İsmi çok yadırgadım. Nedense çok tuhaf geldi. Ömür boyu bu isimle anılmak nasıl bir duygudur tasavvur edemedim. İsim hep itici geldi bana. Kız büyüdükçe yarım yarım kelimelerle sokaklarda bu şarkıyı bağırır oldu. Doğumgünlerinin apartman sakinleri için alışılmadık ritüeli bu şarkının son volümde çalınması oldu.

Güz gülleri gibiyim
Hiç bahar yaşamadım
Ya sevmeyi bilmedim yıllarca
Ya sevince geç kaldım

Güzgülü bu sene ilkokula başladı.

Dün istanbul'dan dönmeden önce sabah programlarından birinde, Yazgülü Aldoğan isimli bir magazin gazetecisi konuk olmuştu, habire konuşuyordu. İsmini duyunca Güzgülü ismi bir nebze olsun mantıklı gelmeye başladı. Yazgülü isim olduğuna göre Güzgülü de olabilirdi pekala. Kızın ismi sevimsizliğini kaybetti.