Frode Grytten
Nils Vik, 18 Kasım sabahı uyandığında o gün öleceğini bilir. Erkenden kalkar, boş evine son kez bakar ve her zamanki gibi; çok sevdiği, yorgun teknesine doğru yürür. Fakat bu kez yolcuları yaşayanlar değildir. Yıllar önce kaybettikleri, hayatında iz bırakmış ölüler birer birer tekneye binerler. İlk gelen, artık konuşma yeteneği de kazanmış olan köpeği Luna’dır. Nils, Norveç’in bir fiyordunda yaptığı bu son seferde, geçmişinin hayaletleriyle yüzleşir.
Roman, küçük ve kapalı bir topluluğun gündelik hayatını, bir tekne kaptanının anıları üzerinden anlatıyor. Nils’in seyir defterine düştüğü notlar, yolculardan kulak misafiri olduğu cümleler, taşıdığı insanların hikâyeleri - doğumlar, hastalıklar, pişmanlıklar, kurtarılmış hayatlar - hepsi hayatının son günü içinde yeniden beliriyor. Nils kendi yaşamının muhasebesini yaparken; Marta’yla tanışması, evliliklerinin iniş çıkışları, iki çocuğu büyütmenin mutluluğu, dostlukların tükenişi, kaçırılmış izler ve fark edilmeden kapanmış kapılar birer birer zihninden geçiyor.
Metin belirgin bir olay örgüsünden çok, hatıranın akışına yaslanıyor. Zaman doğrusal değil; anılar, Nils’in zihninde bir takım çağrışımlarla beliriyor. Büyülü gerçekçilikle temas eden bir atmosferi barındırıyor olmasına rağmen doğaüstü bir roman değil. Hayaletlerle konuşuyor gibi anlatılsa da Nils, belki de yalnızca kendi iç sesiyle konuşuyor olabilir.
Dramatik olmaktan kaçınan, sakin, ölçülü bir dili var. Ağır temasına rağmen metin hüzne saplanmadan bir kabul etmişlik içinde şekilleniyor. Nils kusursuz bir karakter değil, hataları, ihmalleri, pişmanlıkları da var, cesaret anları da. Kendi iç muhasebesi ile başkalarının ona bakışı arasındaki mesafe, romanın en dokunaklı katmanlarından birini oluşturuyor.
Nils Vik'in Öldüğü Gün, Norveç dağlarının arasına sıkışmış küçük bir köyde, bir insanın kökleriyle, kimliğiyle ve geride bıraktıklarıyla hesaplaşmasını anlatan, melankolik ve derinlikli bir roman. Sakinliğiyle etkileyen, hafızanın ve vedanın ağırlığını zarif bir dil üzerinden taşıyan bir metin.
Henüz iki ayı geçti 2026'nın, şimdilik bu sene okuduğum en iyi roman.
Havaların usul usul “ısınırım bak, karışmam”, diyegeldiği güneşli bir mart gününden harım harım hararetle tavsiye ediyorum.
Okumazsanız üzülürsünüz.
Metis Yayınları – Aralık 2025 – 143.buçuk sahife
